Avrupa’da referans gaz fiyatları haftaya açılışta yüzde 25’e varan artışla başladı. Amsterdam merkezli TTF kontratları kısa sürede 38,44 avro/MWh seviyesine çıktı. Bu, Ağustos 2023’ten bu yana en sert günlük yükseliş oldu.
Ortadoğu’daki askeri tırmanış, Avrupa doğal gaz piyasalarında yeni bir şok dalgası yarattı. Gasunie, ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırıları ile Tahran’ın misillemesinin gaz fiyatlarını yukarı iteceği uyarısında bulunurken, Hürmüz Boğazı’nda gemi trafiğinin kesintiye uğraması risk algısını keskinleştirdi. Avrupa’da referans gaz fiyatları haftaya açılışta yüzde 25’e varan artışla başladı. Amsterdam merkezli TTF kontratları kısa sürede 38,44 avro/MWh seviyesine çıktı. Bu, Ağustos 2023’ten bu yana en sert günlük yükseliş oldu.
Küresel LNG ticaretinin yaklaşık beşte biri (başta Katar kaynaklı sevkiyatlar) Hürmüz Boğazı’ndan geçiyor. Gasunie, boğazdaki aksamanın “piyasada sinirlilik yaratacağını ve fiyatları yukarı taşıma olasılığının yüksek olduğunu” vurguladı. Avrupa’nın son aylarda yüksek LNG ithalatı sayesinde gevşeyen fiyat dengesi, bu kez arz güvenliği endişeleriyle tersine döndü.
Zamanlama da elverişsiz. Hollanda’da depolama seviyeleri zorlu kışın ardından yüzde 11’in altına indi. Kısa vadede fiili arz sıkıntısı beklenmese de yaz ayları normalde depoların doldurulduğu dönem. Rabobank’tan enerji analisti Florence Schmit, Katar’ın Asya ve Avrupa için kritik rolüne dikkat çekerek, altyapı hasarı ya da sevkiyat kısıtlarının “küresel gaz fiyatları üzerinde dramatik etki” yaratabileceğini söylüyor.
Piyasa senaryoları hızla sertleşiyor. Goldman Sachs, Hürmüz geçişlerinin bir ay süreyle durması halinde Avrupa gaz fiyatlarının iki katından fazla artabileceği uyarısında bulundu. Tüketici faturalarına yansıma ise tedarikçilerin tarife ayarlamalarına bağlı olarak gecikmeli olacak.
Hollanda’nın Katar’a doğrudan bağımlılığı sınırlı olsa da Avrupa LNG piyasası bütünleşik çalışıyor. Boru hatlarıyla gelen Norveç gazı ve yerli üretim tampon görevi görse bile, LNG’de küresel bir daralma Avrupa fiyatlarını hızla etkiliyor. Aynı gün petrol tarafında da sert bir hareket yaşandı. Brent ham petrol Asya işlemlerinde yüzde 13 yükselerek varil başına 82 doların üzerine çıktı ve şu anda ise 80 dolara yakın seyrediyor.
Yorum:
Hürmüz Boğazı, küresel enerji piyasalarının “dar boğazı”. Fiziksel kesinti olmasa bile risk primi fiyatlara hızla ekleniyor. Avrupa’nın son dönemde LNG’ye yaslanan rahatlığı, jeopolitik stres altında kırılgan. Depolar düşükken yaz dolum sezonuna girilmesi, fiyat oynaklığını artırır. Ancak piyasanın kalıcı bir arz kesintisi yerine kısa ömürlü bir tırmanışı fiyatladığı da unutulmamalı. De-eskalasyon gelirse prim erir, gelmezse, Avrupa’nın enerji güvenliği tartışması yeniden LNG bağımlılığı etrafında sertleşir.
Yorumlar
Kalan Karakter: